Cha là người nước ngoài: Thủ tục xét nghiệm ADN để làm khai sinh cho con tại Việt Nam

Khi làm khai sinh cho con có cha là người nước ngoài, nhiều gia đình băn khoăn có cần xét nghiệm ADN hay không, phải chuẩn bị giấy tờ gì và người cha đang ở nước ngoài thì giải quyết thế nào. Nếu chưa xác định đúng thủ tục, cha mẹ có thể mất thời gian xét nghiệm hoặc dịch thuật những tài liệu chưa cần thiết.

Không phải mọi trường hợp có cha là người nước ngoài đều bắt buộc xét nghiệm ADN để làm khai sinh. Việc chuẩn bị chứng cứ quan hệ cha, con phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân, giấy tờ hiện có và việc gia đình có đồng thời thực hiện thủ tục nhận cha, con hay không.

Bài viết dưới đây tập trung vào trường hợp mẹ là công dân Việt Nam, cha mang quốc tịch nước ngoài và gia đình muốn đăng ký khai sinh cho con tại Việt Nam.

Cha là người nước ngoài, làm khai sinh cho con có cần xét nghiệm ADN không?

Điều cần xác định trước tiên là quan hệ cha, con đã có căn cứ pháp lý hay chưa. Quốc tịch của người cha không phải yếu tố duy nhất quyết định hồ sơ.

Cha mẹ đã đăng ký kết hôn

Theo Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình, con sinh trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ mang thai trong thời kỳ hôn nhân được xác định là con chung của vợ chồng. Vì vậy, nếu quan hệ hôn nhân hợp pháp, thông tin giấy tờ thống nhất và không có vấn đề cần giải quyết riêng về xác định cha, con, gia đình không mặc nhiên phải xét nghiệm ADN chỉ vì người cha là người nước ngoài. Nguồn: Luật Hôn nhân và gia đình.

Nếu cha mẹ kết hôn ở nước ngoài, nên mang thông tin về giấy chứng nhận kết hôn đến cơ quan hộ tịch để được hướng dẫn việc sử dụng giấy tờ đó tại Việt Nam. Không nên tự suy đoán rằng mọi giấy kết hôn nước ngoài đều có thể nộp ngay mà không cần kiểm tra thủ tục liên quan.

Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn

Khi chưa xác lập quan hệ cha, con về mặt pháp lý, gia đình có thể cần thực hiện đăng ký khai sinh kết hợp đăng ký nhận cha, con để ghi thông tin người cha.

Chứng cứ có thể là văn bản do cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan khác có thẩm quyền trong nước hoặc nước ngoài cấp, xác nhận quan hệ cha, con. Kết quả xét nghiệm ADN phù hợp là một cách cung cấp chứng cứ này.

Pháp luật cũng quy định trường hợp không có chứng cứ nói trên thì các bên lập văn bản cam đoan và có ít nhất hai người làm chứng về quan hệ cha, mẹ, con. Do đó, không nên hiểu “chưa kết hôn” đồng nghĩa với “bắt buộc xét nghiệm ADN trong mọi hồ sơ”. Việc cam đoan phải đúng sự thật và người cam đoan phải chịu trách nhiệm về nội dung của mình. Nguồn: Bộ Tư pháp về chứng cứ nhận cha, mẹ, con.

Con đã có giấy khai sinh nhưng chưa ghi tên cha

Đây không còn là hồ sơ đăng ký khai sinh lần đầu. Gia đình cần xác định thủ tục nhận cha, con và bổ sung thông tin hộ tịch phù hợp.

Một trường hợp riêng là trẻ sinh trước khi cha mẹ kết hôn, đã khai sinh nhưng chưa có thông tin cha; sau đó cha mẹ kết hôn và có văn bản thừa nhận con chung. Hướng xử lý có thể là bổ sung hộ tịch theo Điều 16 Thông tư 04/2020/TT-BTP, thay vì thực hiện thủ tục nhận cha, con thông thường. Nguồn: Thông tư 04/2020/TT-BTP.

Vì vậy, khi hỏi thủ tục, hãy cung cấp cả giấy khai sinh hiện tại và thông tin về thời điểm kết hôn.

Xét nghiệm ADN làm khai sinh khác gì xét nghiệm để biết huyết thống?

Một kết quả xét nghiệm trả lời câu hỏi về huyết thống chưa chắc đã đủ để sử dụng ngay trong hồ sơ hộ tịch. Cơ quan tiếp nhận còn cần xem xét tài liệu có gắn với đúng danh tính những người liên quan và có đáp ứng yêu cầu về chứng cứ hay không.

Bảng trên giúp phân biệt mục đích sử dụng, không thay thế yêu cầu hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền.

Trước khi đặt dịch vụ, hãy nói rõ: “Gia đình cần kết quả xét nghiệm ADN để đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, con có yếu tố nước ngoài.” Cách trao đổi này giúp đơn vị xét nghiệm tư vấn đúng quy trình ngay từ đầu.

Đồng thời, nên hỏi rõ ai là đơn vị ban hành kết quả, việc xác minh giấy tờ được thực hiện thế nào, chi phí gồm những khoản nào và dữ liệu cá nhân được bảo mật ra sao.

Quy trình xét nghiệm ADN làm khai sinh cho con có cha nước ngoài

Bước 1: Kiểm tra tình trạng hồ sơ trước khi xét nghiệm

Gia đình nên chuẩn bị câu trả lời cho bốn vấn đề:

• Cha mẹ đã đăng ký kết hôn chưa, tại Việt Nam hay nước ngoài?
• Trẻ sinh ở đâu và đã được đăng ký khai sinh chưa?
• Người cha hiện ở Việt Nam hay ở nước ngoài?
• Có tranh chấp hoặc thông tin khác nhau về người cha trên các giấy tờ không?

Ví dụ, một trẻ chưa được khai sinh và có cha mẹ chưa kết hôn sẽ có hướng chuẩn bị khác với trẻ đã có giấy khai sinh, sau đó cha mẹ mới đăng ký kết hôn. Xác định đúng tình huống giúp tránh dùng một danh sách giấy tờ cho mọi gia đình.

Bước 2: Chuẩn bị giấy tờ xác minh danh tính

Hãy đề nghị đơn vị xét nghiệm gửi danh sách giấy tờ trước ngày lấy mẫu. Những tài liệu nên chuẩn bị để đối chiếu thường gồm hộ chiếu của cha, giấy tờ tùy thân của mẹ và giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh của con.

Nếu trẻ chưa có giấy tờ tùy thân riêng, cần hỏi cách ghi nhận danh tính và người đại diện cho trẻ. Không tự điền tên gọi ở nhà hoặc tên dự định đặt nếu chưa thống nhất cách thể hiện trong hồ sơ.

Với người cha nước ngoài, cần đặc biệt kiểm tra thứ tự họ tên, ngày sinh và số hộ chiếu. Sai một thông tin nhỏ cũng có thể khiến gia đình phải đề nghị điều chỉnh tài liệu.

Bước 3: Thực hiện lấy mẫu theo quy trình đã thống nhất

Đơn vị xét nghiệm sẽ hướng dẫn loại mẫu và cách lấy mẫu phù hợp. Gia đình nên làm rõ người trực tiếp thu mẫu, cách đối chiếu danh tính, lập hồ sơ và quản lý mẫu.

Nếu mục đích là sử dụng kết quả cho thủ tục khai sinh, không nên tự gửi tóc, móng tay hoặc mẫu thu tại nhà trước khi được hướng dẫn. Điều cần bảo đảm là mẫu xét nghiệm được gắn với đúng người và có hồ sơ phù hợp với mục đích sử dụng.

Bước 4: Kiểm tra kết quả trước khi nộp

Khi nhận kết quả, hãy đối chiếu:

• Họ tên, ngày sinh và giấy tờ định danh của người được xét nghiệm.
• Thông tin của trẻ có thống nhất với giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh.
• Đơn vị ban hành, ngày ban hành và phần xác nhận trên tài liệu.
• Các giấy tờ kèm theo mà cơ quan tiếp nhận yêu cầu.

Kết quả ADN là một thành phần chứng cứ. Gia đình vẫn cần hoàn thành hồ sơ và thủ tục đăng ký hộ tịch để thông tin người cha được ghi nhận chính thức.

Hồ sơ khai sinh kết hợp nhận cha, con gồm những gì?

Đối với trường hợp thực hiện đồng thời hai thủ tục, các nhóm giấy tờ chính gồm:

Danh sách cụ thể còn phụ thuộc nơi sinh của trẻ và những dữ liệu cơ quan đăng ký đã khai thác được. Tra cứu thủ tục trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Nếu lựa chọn quốc tịch nước ngoài cho con, ngoài văn bản thỏa thuận còn có yêu cầu về xác nhận của cơ quan có thẩm quyền nước đó đối với việc trẻ có quốc tịch phù hợp pháp luật của họ. Kết quả ADN không thay thế giấy tờ về quốc tịch.

Nộp hồ sơ ở đâu và bao lâu có kết quả?

Cơ quan giải quyết

Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền hộ tịch trước đây thuộc cấp huyện đã được phân định cho UBND cấp xã theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP. Gia đình cần xác định UBND cấp xã có thẩm quyền đối với hồ sơ của mình, thay vì làm theo hướng dẫn cũ yêu cầu đến Phòng Tư pháp cấp huyện. Nguồn: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.

Thủ tục được công bố có các hình thức nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến. Gia đình nên tra cứu địa phương thực hiện để biết điểm tiếp nhận và hướng dẫn gửi hồ sơ.

Thời gian giải quyết

Theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, thời hạn giải quyết việc đăng ký nhận cha, mẹ, con thuộc phạm vi quy định là 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Gia đình cần đối chiếu phiếu hẹn của hồ sơ cụ thể. Nguồn: Quy định về trình tự đăng ký hộ tịch.

Khoảng thời gian này cần phân biệt với thời gian xét nghiệm ADN, dịch giấy tờ hoặc bổ sung hồ sơ. Khi dự kiến lịch đi lại cho người cha, nên tính riêng từng công đoạn thay vì chỉ dựa vào ngày trả kết quả xét nghiệm.

Chi phí xét nghiệm ADN và làm khai sinh là bao nhiêu?

Không có một mức giá xét nghiệm áp dụng chung cho mọi đơn vị và mọi hồ sơ. Khi hỏi báo giá, gia đình nên yêu cầu tách rõ:

• Phí xét nghiệm theo số người và loại mẫu.
• Phí lấy mẫu ngoài cơ sở hoặc hỗ trợ lấy mẫu ở nước ngoài, nếu có.
• Lệ phí hộ tịch, phí bản sao và chuyển phát nếu phát sinh.

Lệ phí hộ tịch được xác định theo quy định áp dụng tại địa phương và có các trường hợp được miễn. Không nên coi báo giá của đơn vị xét nghiệm là toàn bộ chi phí đăng ký khai sinh.

Một báo giá rõ ràng nên nêu cả thời điểm bắt đầu tính thời gian xử lý: từ lúc đặt lịch, lấy mẫu hay khi phòng xét nghiệm nhận đủ mẫu và hồ sơ.

Những trường hợp cần kiểm tra kỹ trước khi làm

Người cha đang ở nước ngoài

Cần tách hai việc: lấy mẫu xét nghiệm và hoàn tất thủ tục hộ tịch.

Khả năng lấy mẫu tại nước ngoài không tự quyết định việc toàn bộ thủ tục nhận cha, con có thể hoàn thành từ xa. Gia đình nên cung cấp tình trạng cư trú của cha cho cơ quan tiếp nhận để được hướng dẫn cách xác minh, nộp giấy tờ và nhận kết quả.

Đặc biệt, không nên dựa vào hướng dẫn cũ để kết luận người cha luôn phải về Việt Nam chỉ nhằm ký sổ hộ tịch. Nghị định 120/2025/NĐ-CP đã quy định người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con không phải có mặt tại cơ quan đăng ký để ký vào sổ. Điều này vẫn cần được phân biệt với các bước xác minh trong hồ sơ cụ thể.

Kết quả ADN được cấp ở nước ngoài

Trước khi đặt xét nghiệm, hãy hỏi cơ quan tiếp nhận về tư cách đơn vị cấp kết quả và yêu cầu sử dụng tài liệu tại Việt Nam.

Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp, công chứng hoặc xác nhận có thể phải hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn; yêu cầu dịch sang tiếng Việt cũng cần được kiểm tra. Không nên cho rằng tài liệu có tiếng Anh hoặc dấu của phòng xét nghiệm là đủ để nộp.

Có tranh chấp về người cha hoặc mẹ đang có hôn nhân với người khác

Đây là tình huống cần xem xét riêng về xác định cha, mẹ, con và thẩm quyền của Tòa án. Một kết quả ADN không tự động làm thay đổi quan hệ cha, con đã được pháp luật xác lập hoặc thông tin đã đăng ký.

Trẻ sinh ở nước ngoài

Hãy thông báo rõ trẻ đã đăng ký khai sinh ở nước ngoài chưa. Với trẻ chưa đăng ký ở nước ngoài và về cư trú tại Việt Nam, có thể cần thêm giấy tờ về nhập cảnh và cư trú. Đây là lý do không nên dùng nguyên bộ hồ sơ dành cho trẻ sinh tại Việt Nam.